Finisci l’annata Pasquale Paoli. Chì ni
sarà di u bilanciu ? Quali pudarà fallu
di modu ughjettivu ? Bilanciu culturali,
ecunomicu, puliticu, suciali ? Da
ùn pudè listà stu bilanciu sicondu i
risultati ottinuti staremu in lu filu di u
santa croci.
I spittaculi sò stati belli è ancu bellissimi,
i cunfarenzi ricchi è in quantitai.
Ma induva sò stati i dibattiti, i pruposti
pà l’avvena à l’escia d’ogni scontru
?
À u livellu culturali, ogni riprisintazioni,
ogni cunfarenza iniziava un slanciu pussibuli,
apria una porta à l’altri attori di a
sucità. Hè stata spannata a storia vera di quill’epica
ed era nicissaria a virità à pettu à dui seculi di trafunchjularii.
À spessu l’avversarii à l’ani pruvata
di ricuparà l’omu à traversu à l’ « homme des
lumières ». Forsa bisugnava à puntà assai di più
nantu à l’ « illuminisimu » chì al dilà di a
Francia, ellu, hà varnatu u pinsamentu di u Babbu.
Innò ! Aviani, i culturali – l’intillittuali – una rispunsabilità
impurtanti ver stu populu. Ùn si pò dì
ch’elli ani riisciutu. Anch’elli si piantarani in fin
d’annata. L’aiami ditta altrò : « passata a festa
sminticatu u santu ».
L’ecunomichi ? Hé statu chjamatu à un epica
« generali di a patata ». Nutriscia u populu fù unu
di i so pinseri. Oghji sò i battelli francesi chì svacani
u nostru pani cutidianu. Hà apartu un portu.
Ma quissa sani (l’ecunumista) fà. Ma chì prudutti
partini da l’isula ? Si temi hà dà u rapportu
intrati/isciuti. Chì hè divintata quilla ecunumia
agro pasturali spurtatrici ? Oghji i nostri agricultori
pugnini di strappà una tarra à l’invasu turisticu
chì s’impatrunisci di tutti i tarri di a costa. Comu
sò stati riflituti i nuvelli tecnulugii, avvena pà
l’energia, pà i impieghi d’altu livellu, un artigianatu
di qualità. Un parlemu di u turisimu chì par
oghji metti a nostra tarra à brada.
U puliticu ? Anch’ellu hà faltatu, è forsa più ellu
ch’è l’altri. Dapoi trenta anni è più i discorsi, a
stampa, a storia (micca sempri pricisa è ughjettiva)
i chjami à u populu sò stati l’arma di a mubilizazioni
: un sonniu d’un epica scorsa è chì divia
vultà. « les lendemains qui chantent ». Pà una
bella parti d’elli pudariami creda ch’elli sò più pinserosi
d’un avvena parsunali ch’è a vulintà accanita
di u riacquistu paulistu, di libarà u populu, di
scrivalu in lu cuncertu di i righjoni chì, in d’altri
paesi, strappani pezzu à pezzu una manera di
campà, di fà da sè. Attenti chì da a lutta à u clanisimu
u passaghju pò divintà strettu. Si vedi lampà
verghi priculosi. Si vedi eletti « di u clanu »
avanzà missaghji novi chì sani è ani quilli a capacità
di ricuparà.
U suciali ? U suciali hè quì da difenda i intaressi
di i travagliadori è com’è a maiurità di i travagliadori
sò funziunarii di Statu, o dapoi calchì annu,
funziunarii di Cullettività ùn ani altrimenti ad imaginà
u travagliu. È cusì ùn l’emi intesi micca. Parlu
di quilli chì, si pudia creda, andavani in lu filu di u
pinsamentu paulistu. L’altri, elli, sò à u so fattu in
la sitazioni d’oghji di a Corsica francesa un pocu
più ogni ghjornu.
U risultatu ? U pinsamentu di Paoli, a so apartura
à l’Auropa, a vulintà accanita di fà di sti pupulazioni
un populu libaru, fieru, pigliendu in carica u
so avvena puliticu è ecunomicu, tuttu què hè fermu
nascosu à u capu d’un annu.
Finindu st’annata Paoli vulemu creda chì pà i
Naziunalisti, issa fini sarà propiu un principiu.
Ùn socu si tutti i naziunalisti sò pronti ma, Corsica
Nazioni devi inizià u dibattitu, i pruposti veri in lu
filu, in lu pinsamentu di a lutta di Paoli. Una cummissioni
chì spichjessi u insemi di a sucità civili
devi, à partasi da oghji travaglià, fà pruposti da chì
stu dui milla è setti ùn si firmessi à una formula
« simu tutti di Paoli » o ancu « nous sommes
Corses Madunnaccia è puis voilà ! »
Lisandru BASSANI